Gen Z จีนฮิตแนวคิด "Punk Wellness" รับมือภาวะแก่วัยทำงานและแรงกดดันจากการทำงาน

กลุ่มคนทำงานรุ่นใหม่ในประเทศจีนกำลังเผชิญกับภาวะชราก่อนวัยจากการทำงาน หรือที่เรียกกันในวงการอินเทอร์เน็ตว่าความขี้เหร่จาก office aging ซึ่งเป็นผลกระทบทางร่างกายและจิตใจจากการทำงานประจำที่ตึงเครียดและยาวนาน เพื่อตอบโต้กับปัญหานี้ แรงงาน Gen Z ได้นำแนวคิดการดูแลสุขภาพแบบย้อนย้อนศร หรือ Punk Wellness มาปรับใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น การแช่เท้าด้วยสมุนไพรไปพร้อมกับการทำงานล่วงเวลา หรือการดื่มน้ำเก๋ากี้อุ่นๆ ในระหว่างการทำงาน เพื่อรักษาสภาพร่างกายภายใต้ความกดดัน

นอกจากนี้ การต่อต้านวัฒนธรรมการทำงานหนักยังขยายตัวไปถึงแต่งกาย โดยเกิดกระแสการแต่งกายด้วยชุดอยู่บ้านแบบเรียบง่าย ไม่พิถีพิถัน และเน้นความสบายสูงสุดไปทำงาน เพื่อประหยัดพลังงานจากการแต่งตัวและเก็บพลังงานไว้ใช้ในชีวิตส่วนตัวหลังเลิกงาน ปรากฏการณ์ดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงการเรียกร้องสิทธิและการสร้างสมดุลชีวิตกับการทำงานของแรงงานรุ่นใหม่ในประเทศจีน ที่พยายามปกป้องสุขภาพและสิทธิส่วนบุคคลภายใต้สภาวะตลาดแรงงานที่มีการแข่งขันสูง

ที่มา: RADII, 3/9/2026 

สหภาพแรงงานจีนสนับสนุนพนักงานที่ถูกลงโทษจากการลากิจฉุกเฉินในช่วงพายุไต้ฝุ่นดอลฟิน

หน่วยงานกำกับดูแลและสหภาพแรงงานนครเซี่ยงไฮ้ ออกมาโต้ตอบอย่างเด็ดขาดกรณีบริษัทแห่งหนึ่งลงโทษตัดเงินเดือนพนักงานอย่างหนัก เนื่องจากขอลาหยุดฉุกเฉินในช่วงพายุไต้ฝุ่นดอลฟิน (Typhoon Dolphin) พัดกระหน่ำ โดยย้ำว่ากฎระเบียบภายในของบริษัทไม่สามารถอยู่เหนือคำสั่งฉุกเฉินของรัฐบาลหรือมาตรการคุ้มครองความปลอดภัยของคนทำงานได้ เหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นเมื่อวันที่ 10 สิงหาคม 2026 หลังเกิดฝนตกหนักและน้ำท่วมขังจนระบบขนส่งมวลชนหยุดให้บริการ ทำให้พนักงานหญิงรายหนึ่งขอลาหยุด 1 ชั่วโมงเพื่อหลีกเลี่ยงการถูกปรับจากการมาสาย ซึ่งแม้ฝ่ายบริหารทรัพยากรบุคคลจะอนุมัติ แต่ผู้บริหารระดับสูงกลับปฏิเสธและสั่งลงโทษตัดเงินประจำตำแหน่งพนักงานถึง 20% รวมถึงลงโทษผู้จัดการฝ่ายบุคคลที่อนุมัติคำร้องดังกล่าวด้วย

เจ้าหน้าที่จากสำนักงานทรัพยากรมนุษย์และการประกันสังคมเขตชิงผู่ ระบุว่าการลงโทษดังกล่าวเป็นการกระทำที่ผิดกฎหมายและละเมิดแนวทางปฏิบัติในสถานการณ์ฉุกเฉินของเทศบาลนครเซี่ยงไฮ้ ขณะที่สมาพันธ์สหภาพแรงงานนครเซี่ยงไฮ้ (Shanghai Federation of Trade Unions) เน้นย้ำว่าความปลอดภัยของคนทำงานต้องมีความสำคัญเหนือกว่าตัวชี้วัดการเข้าทำงาน และพร้อมให้ความช่วยเหลือทางกฎหมายแก่พนักงานที่ได้รับผลกระทบ นอกจากนี้ ทนายความผู้เชี่ยวชาญยังชี้ว่าสภาพอากาศแปรปรวนขั้นรุนแรงถือเป็นเหตุสุดวิสัย และกฎหมายคุ้มครองแรงงานจีนให้สิทธิแก่คนทำงานในการปฏิเสธการเดินทางที่มีความเสี่ยงสูงโดยไม่ถูกลงโทษทางวินัย

ที่มา: Chinadaily, 14/8/2026 

ทางการจีนสั่งกวาดล้างแรงงานเมียนมาผิดกฎหมาย พบเบาะแสการทารุณกรรม-ซ้ำเติมเหยื่อส่งกลับประเทศ

 ทางการจีนในมณฑลยูนนานยกระดับมาตรการปราบปราม จับกุม และเนรเทศแรงงานข้ามชาติชาวเมียนมาที่ไม่มีเอกสารอย่างเข้มงวดในเดือนกรกฎาคม 2026 โดยมีรายงานเหตุการณ์สะเทือนขวัญเมื่อเดือนมิถุนายน 2026 ณ โรงงานสิ่งทอซินเฉียง (Xinqiang) ในเมืองรุ่ยลี่ ซึ่งคนงานราว 80 คน ถูกเจ้าหน้าที่กักตัวหลังจากพยายามยื่นใบลาออกเนื่องจากไม่ได้รับค่าล่วงเวลาและต้องเผชิญกับสภาพการทำงานที่ย่ำแย่ รายงานระบุว่าเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัยของโรงงานได้ใช้ท่อนเหล็กทุบตีพนักงานที่พยายามหลบหนี และเกิดเหตุสลดเมื่อคนงานรายหนึ่งจมน้ำเสียชีวิตหลังจากโรงงานต้องเผชิญกับภาวะขาดแคลนน้ำอุปโภคบริโภคนานนับสัปดาห์

นอกจากนี้ กลุ่มแรงงานข้ามชาติยังต้องตกอยู่ในภาวะหนี้สินล้นพ้นตัวจากค่านายหน้าที่สูงลิ่ว และถูกจำกัดอิสรภาพด้วยกฎระเบียบการเป็นผู้สนับสนุน (Sponsorship Rules) ที่เปิดโอกาสให้นายจ้างแจ้งความดำเนินคดีกับตำรวจได้ทันทีที่ลูกจ้างลาออก ส่งผลให้แรงงานที่เหลือในจีนต้องใช้ชีวิตอยู่ท่ามกลางความหวาดกลัวและกบดานอยู่แต่ในที่ร่ม ขณะที่กลุ่มผู้ถูกเนรเทศหลายพันคนต้องติดค้างอย่างไร้ที่พึ่ง ณ เมืองมูเซ (Muse) บริเวณชายแดน ด้านองค์กรสิทธิแรงงานได้ออกมาเรียกร้องให้มีการดำเนินคดีทางกฎหมายและปล่อยตัวผู้ถูกกักขังโดยเร็ว ทว่าสถานเอกอัครราชทูตจีนประจำกรุงย่างกุ้งยังคงปฏิเสธที่จะตอบคำถามเกี่ยวกับประเด็นการละเมิดสิทธิดังกล่าว มีเพียงกลุ่มชุมชนท้องถิ่นในเมืองมูเซที่ยังคงปักหลักแจกจ่ายอาหารและที่พักพิงชั่วคราวให้แก่ผู้ประสบภัย

ที่มา: The Business and Human Rights Centre, 17/7/2026 

จีนคลอดแผน 5 ปี ตั้งเป้าช่วยแรงงานว่างงานกลับเข้าสู่ระบบ 25 ล้านคน

 

กระทรวงทรัพยากรมนุษย์และความมั่นคงทางสังคมของจีน ประกาศแผนพัฒนาทรัพยากรมนุษย์และความมั่นคงทางสังคมฉบับใหม่ ภายใต้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 15 (ปี 2026–2030) โดยกำหนดเป้าหมายเชิงปริมาณรวม 18 ข้อ เพื่อรักษาเสถียรภาพของตลาดแรงงานในประเทศ หนึ่งในมาตรการสำคัญคือการตั้งเป้าหมายช่วยให้แรงงานที่ถูกเลิกจ้างจำนวน 25 ล้านคนสามารถกลับเข้าทำงานในระบบได้อีกครั้ง พร้อมทั้งให้ความช่วยเหลือกลุ่มผู้ประสบความยากลำบากในการหางานให้มีอาชีพเพิ่มขึ้นอีก 6.5 ล้านคน นอกเหนือจากนี้ รัฐบาลจีนยังตั้งเป้าหมายที่จะควบคุมอัตราการว่างงานในเขตเมืองจากการสำรวจให้ต่ำกว่า 5.5% และจัดสรรงบประมาณอุดหนุนการฝึกอบรมวิชาชีพให้ครอบคลุมประชากรมากกว่า 50 ล้านคน ซึ่งรวมถึงกลุ่มแรงงานอพยพจากชนบทจำนวน 17.5 ล้านคนด้วย

ด้านการยกระดับระบบสวัสดิการและความมั่นคงทางสังคม แผนการดังกล่าวตั้งเป้าที่จะรักษาอัตราการคุ้มครองของประกันบำนาญขั้นพื้นฐานให้อยู่เหนือระดับ 95% พร้อมทั้งขยายระบบประกันการว่างงานให้ครอบคลุมประชากร 255 ล้านคน และประกันอุบัติเหตุจากการทำงานให้ครอบคลุม 345 ล้านคน ซึ่งระบบหลังนี้จะรวมถึงโครงการคุ้มครองการบาดเจ็บจากการทำงานที่ออกแบบมาเป็นพิเศษสำหรับกลุ่มอาชีพยุคใหม่ เช่น คนขับรถรับส่งผู้โดยสารผ่านแอปพลิเคชันและไรเดอร์ส่งอาหาร นอกจากนี้ จีนยังตั้งเป้าหมายให้กองทุนเงินบำนาญสะสมสำหรับองค์กรและอาชีพ (Enterprise and Occupational Annuity Funds) ซึ่งเป็นระบบบำนาญเสริมที่นายจ้างร่วมสมทบ มีมูลค่ารวมกันทะลุ 9 ล้านล้านหยวน (ประมาณ 1.32 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ) ภายในปี 2030

ที่มา: China Daily, 10/7/2026 

จีนจัดงานเฉลิมฉลองวันคนทำงานด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ

ประเทศจีนได้จัดงานเฉลิมฉลองวันบุคลากรวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติครั้งที่ 10 ขึ้น ณ ศูนย์การสื่อสารวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติในกรุงปักกิ่ง เมื่อวันที่ 30 พฤษภาคม 2026 โดยมีกลุ่มนักวิทยาศาสตร์ ครอบครัว และคณะเจ้าหน้าที่รัฐเข้าร่วมเพื่อยกย่องกลุ่มผู้บุกเบิกทางวิทยาศาสตร์และสร้างแรงบันดาลใจให้แก่นักนวัตกรรมรุ่นใหม่ ซึ่งประธานสมาคมวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศจีน (China Association for Science and Technology) ได้เน้นย้ำในสุนทรพจน์ว่า จีนกำลังเริ่มต้นแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 15 เพื่อมุ่งเน้นการใช้นวัตกรรมขับเคลื่อนการพัฒนาที่มีคุณภาพสูงท่ามกลางการแข่งขันทางเทคโนโลยีระดับโลกที่ทวีความรุนแรงขึ้น

ภายในงานมีการถ่ายทอดเรื่องราวของนักวิทยาศาสตร์ผู้สร้างคุณูปการครั้งใหญ่ในอดีตผ่านวัตถุจัดแสดงจากพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศจีน ประกอบด้วย ผู้เชี่ยวชาญด้านการสร้างสะพานยุคบุกเบิกที่ยอมทำลายผลงานตนเองเพื่อสกัดกองทัพญี่ปุ่นในอดีต ผู้มีบทบาทสำคัญในโครงการพัฒนาพลังงานนิวเคลียร์และดาวเทียมท่ามกลางการคว่ำบาตรทางเทคโนโลยีจากต่างประเทศ ผู้พัฒนาวัคซีนโปลิโอในรูปแบบเม็ดน้ำตาลที่ช่วยกวาดล้างโรคโปลิโอให้หมดไปจากจีน และนักฟิสิกส์เชื้อสายจีนคนแรกที่ได้รับรางวัลโนเบลจากการท้าทายกฎฟิสิกส์เดิม ซึ่งสะท้อนถึงประวัติศาสตร์การให้ความสำคัญกับวิทยาศาสตร์พื้นฐานและการบ่มเพาะบุคลากรของประเทศ

ที่มา: China Daily, 31/5/2026 

เหตุเหมืองระเบิดในจีนคร่าชีวิตแรงงาน 82 ราย เร่งค้นหาผู้สูญหายอีก 2 ราย ท่ามกลางการละเมิดความปลอดภัยรุนแรง

ทีมกู้ภัยในภาคเหนือของประเทศจีนเร่งค้นหาผู้สูญหาย หลังเกิดเหตุแก๊สระเบิดที่เหมืองถ่านหินหลิวเซินยวี่ (Liushenyu) ในมณฑลซานซี เมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม 2026 ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตแล้ว 82 ราย และบาดเจ็บต้องนำส่งโรงพยาบาลอีก 128 ราย นับเป็นภัยพิบัติทางเหมืองแร่ที่ร้ายแรงที่สุดของประเทศในรอบเกือบสองทศวรรษ โดยในขณะเกิดเหตุมีคนงานอยู่ใต้ดินทั้งหมด 247 คน ซึ่งเจ้าหน้าที่ได้ส่งทั้งทีมกู้ภัยและหุ่นยนต์ลงไปตรวจสอบใต้เพลาเหมืองเพื่อค้นหาผู้รอดชีวิตอย่างต่อเนื่อง

ผลการสอบสวนเบื้องต้นพบว่าบริษัท Tongzhou Group ซึ่งเป็นผู้ดำเนินการเหมืองแร่ดังกล่าว มีการละเมิดกฎหมายและความปลอดภัยอย่างร้ายแรง โดยคนงานมากกว่าครึ่งหนึ่งที่ลงไปในเหมืองไม่ได้ผ่านระบบลงทะเบียน ตรวจสอบใบหน้า หรือพกบัตรติดตามตัวตามมาตรการที่กำหนด ล่าสุดผู้บริหารที่รับผิดชอบของบริษัทถูกควบคุมตัวแล้ว ขณะที่คณะรัฐมนตรีจีนได้สั่งการให้ปราบปรามกิจกรรมที่ผิดกฎหมายในเหมืองแร่ทั่วประเทศอย่างเข้มงวด ทั้งการปลอมแปลงข้อมูลความปลอดภัยและการรับเหมาช่วงที่ผิดกฎหมายเพื่อป้องกันเหตุซ้ำรอย

ที่มา: CNA, 24/5/2026 

ศาลจีนตัดสินห้ามนายจ้างเลิกจ้างพนักงานเพียงเพื่อนำเทคโนโลยี AI มาแทนที่

ศาลกลางระดับกลางแห่งเมืองหางโจว ประเทศจีน มีคำพิพากษาเมื่อช่วงปลายเดือนเมษายน 2026 ว่าด้วยการคุ้มครองแรงงานจากการถูกแทนที่ด้วยเทคโนโลยี โดยตัดสินว่าบริษัทเทคโนโลยีแห่งหนึ่งทางตะวันออกของจีนกระทำการเลิกจ้างพนักงานอย่างไม่เป็นธรรม หลังจากพนักงานรายดังกล่าวปฏิเสธการลดตำแหน่งและลดเงินเดือน เมื่อบริษัทนำระบบปัญญาประดิษฐ์ (AI) มาใช้ทำงานแทนที่หน้าที่เดิมของเขา ศาลระบุว่าการอ้างเหตุผลด้านความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีไม่ถือเป็นเหตุจำเป็นเร่งด่วนตามกฎหมาย เช่น การลดขนาดองค์กรจากวิกฤตเศรษฐกิจ หรืออุปสรรคในการดำเนินงานที่ทำให้ไม่สามารถจ้างงานต่อไปได้

คดีนี้เริ่มต้นจากพนักงานในแผนกประกันคุณภาพรายหนึ่ง ซึ่งมีหน้าที่ตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลจากโมเดลภาษาขนาดใหญ่ (Large Language Models - LLM) ถูกบริษัทสั่งลดเงินเดือนลงถึงร้อยละ 40 และปรับลดตำแหน่งหลังจากระบบ AI สามารถทำงานดังกล่าวได้โดยอัตโนมัติ เมื่อพนักงานปฏิเสธข้อเสนอใหม่ บริษัทจึงใช้เหตุผลด้านการลดจำนวนบุคลากรเพื่อเลิกจ้างเขา ทว่าศาลเห็นพ้องกับคำตัดสินของอนุญาโตตุลาการที่ให้บริษัทต้องจ่ายค่าชดเชย โดยย้ำว่าผู้ประกอบการไม่สามารถเลิกจ้างหรือตัดเงินเดือนพนักงานฝ่ายเดียวเพียงเพราะความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีได้

คำตัดสินนี้ถือเป็นบรรทัดฐานสำคัญที่สะท้อนถึงนโยบายของรัฐบาลจีนที่พยายามรักษาสมดุลระหว่างการเร่งพัฒนาเทคโนโลยี AI เพื่อก้าวขึ้นเป็นผู้นำระดับโลก กับการรักษาเสถียรภาพในตลาดแรงงานท่ามกลางสภาวะเศรษฐกิจชะลอตัวและอัตราการว่างงานในกลุ่มเยาวชนที่สูงขึ้น โดยคำวินิจฉัยนี้สอดคล้องกับคดีก่อนหน้าเมื่อปลายปีที่แล้วที่ระบุว่าการนำ AI มาใช้ยังไม่ถึงเกณฑ์มาตรฐานทางกฎหมายที่นายจ้างจะใช้เป็นเหตุผลในการยกเลิกสัญญาจ้างงานได้

ที่มา: The Edge Malaysia, 2/5/2026 

ผู้ผลิตตุ๊กตา Labubu ในจีนถูกกล่าวหาว่าละเมิดสิทธิแรงงาน

องค์การเฝ้าระวังแรงงานจีน (China Labor Watch - CLW) ซึ่งเป็นองค์กรด้านสิทธิแรงงานที่มีฐานอยู่ในสหรัฐอเมริกา ได้ออกมาเปิดเผยผลการสอบสวนที่ระบุว่า พนักงานในโรงงาน Shunjia Toys Co Ltd. ในมณฑลกวางตุ้ง ซึ่งเป็นผู้ผลิตตุ๊กตา Labubu ที่กำลังเป็นกระแสไปทั่วโลก กำลังเผชิญกับการถูกขูดรีดแรงงานอย่างหนัก โดยพบว่าคนงานต้องทำงานล่วงเวลาเกินกว่าที่กฎหมายกำหนด ถูกบังคับให้ลงนามในสัญญาจ้างที่ไม่สมบูรณ์หรือสัญญาเปล่า และถูกปฏิเสธสิทธิในการลาหยุดโดยยังได้รับค่าจ้าง

การสอบสวนจากการสัมภาษณ์พนักงานกว่า 51 คนในโรงงานที่มีคนงานกว่า 4,500 คน พบว่ามีการละเมิดกฎหมายแรงงานของจีนหลายประการ รวมถึงการขาดการฝึกอบรมด้านความปลอดภัยที่เพียงพอ แม้จะไม่พบการใช้แรงงานเด็ก แต่โรงงานมีการจ้างเยาวชนอายุ 16 ปีให้ทำงานภายใต้เงื่อนไขที่หนักหน่วงเช่นเดียวกับผู้ใหญ่ ซึ่งขัดต่อระเบียบการคุ้มครองแรงงานเยาวชน ทั้งนี้ CLW ระบุว่าสภาพการทำงานที่ย่ำแย่ส่วนหนึ่งเป็นผลมาจากแรงกดดันด้านราคาและกำหนดการผลิตที่ถูกกำหนดโดยบริษัทเจ้าของแบรนด์

ทางด้าน Pop Mart ร้านค้าปลีกของเล่นยักษ์ใหญ่จากปักกิ่งซึ่งเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ Labubu ได้ออกมาแถลงว่ากำลังอยู่ระหว่างการตรวจสอบข้อเรียกร้องดังกล่าว และยืนยันว่าจะสั่งการให้ซัพพลายเออร์แก้ไขการกระทำที่ไม่ถูกต้องโดยทันที โดยบริษัทมีการตรวจสอบโรงงานประจำปีผ่านหน่วยงานภายนอกอยู่เสมอ อย่างไรก็ตาม กลุ่มสิทธิแรงงานได้เรียกร้องให้ Pop Mart เร่งเยียวยาคนงานที่ได้รับผลกระทบและปรับปรุงมาตรฐานการจัดซื้อจัดจ้างให้สอดคล้องกับหลักสากล เพื่อรับผิดชอบต่อชื่อเสียงของแบรนด์ที่โด่งดังระดับโลกจากการสนับสนุนของเหล่าศิลปินชื่อดังและโปรเจกต์ภาพยนตร์กับทาง Sony Pictures ที่กำลังจะเกิดขึ้น

ที่มา: Kursiv Media, 15/1/2026 

คนงานโรงงาน Yilisheng ในเซินเจิ้นประท้วงนานร่วมสัปดาห์ หลังถูกยกเลิกโอทีเพื่อลดค่าจ้าง

สื่อ Chinaworker.info รายงานว่าคนงานกว่า 3,000 คนในโรงงาน Yilisheng ที่เมืองเซินเจิ้น มณฑลกวางตุ้ง ได้เริ่มนัดหยุดงานประท้วงเมื่อวันที่ 4 ธันวาคม 2025 เพื่อต่อต้านสิ่งที่มองว่าเป็นการ ปลดพนักงานแบบอำพราง โดยเรียกร้องให้บริษัทกลับมาให้ทำงานล่วงเวลาเพื่อรับประกันรายได้ หรือจ่ายเงินชดเชยตามอายุงาน เนื่องจากค่าจ้างรายชั่วโมงของแรงงานภาคการผลิตนั้นต่ำมาก ทำให้ต้องพึ่งพาการทำงานล่วงเวลาเพื่อความอยู่รอด แต่บริษัทได้ยกเลิกระบบโอทีในเดือนตุลาคม ทำให้รายได้ต่อเดือนลดลงอย่างมากจนต่ำกว่าค่าแรงขั้นต่ำตามกฎหมายของเซินเจิ้น ซึ่งเป็นวิธีที่บริษัทใช้บังคับให้พนักงานลาออกโดยไม่ต้องจ่ายค่าชดเชย

แม้ว่าจะมีคนงานบางส่วนถูกจับกุมเมื่อวันที่ 9 ธันวาคม 2025 แต่คนงานที่เหลือได้รวมตัวกันที่หน้าโรงงานและเรียกร้องจนทางการต้องปล่อยตัวในเย็นวันเดียวกัน ซึ่งแสดงให้เห็นถึงพลังของการรวมตัวกัน แม้ภายใต้การปกครองแบบอำนาจนิยมของพรรคคอมมิวนิสต์จีน การประท้วงที่ดำเนินมาเป็นเวลาหนึ่งสัปดาห์นี้ถือเป็นตัวอย่างที่สำคัญ โดยนักวิเคราะห์มองว่านี่เป็นสัญญาณเตือนถึงการประท้วงของคนงานที่ใหญ่ขึ้นและยาวนานขึ้นในอนาคต เนื่องจากเศรษฐกิจกำลังเข้าสู่ภาวะวิกฤตที่กระทบต่อคนทำงานมากขึ้น

ที่มา: Chinaworker.info, 11/12/2025 

จีนเตือนธุรกิจแพลตฟอร์ม ห้ามผลักภาระภาษีให้แรงงาน

หน่วยงานด้านภาษีของจีนได้สั่งให้ธุรกิจแพลตฟอร์มหลีกเลี่ยงการผลักภาระภาษีไปให้ แรงงานอิสระ (Gig Workers) ซึ่งเป็นการเพิ่มความเข้มงวดในการกำกับดูแลอุตสาหกรรม พร้อมทั้งเดินหน้าปราบปรามการเลี่ยงภาษีของเหล่าผู้ทรงอิทธิพลทางอินเทอร์เน็ต เจ้าหน้าที่จากสำนักงานบริหารภาษีแห่งรัฐ (State Taxation Administration) ย้ำว่า แพลตฟอร์มไม่ควรแอบแฝงค่าธรรมเนียมเพิ่มเติมในกระบวนการหักภาษี ณ ที่จ่าย หรือใช้กระบวนการดังกล่าวเพื่อเปลี่ยนภาระภาษีและเพิ่มภาระให้กับแรงงานอิสระ ซึ่งรวมถึงคนขับรถรับจ้างและคนส่งอาหาร

ทางการระบุว่า แรงงานอิสระจะได้รับ การยกเว้น จากข้อกำหนดการรายงานภาษี ซึ่งโดยปกติแล้วแพลตฟอร์มจะเป็นผู้จัดการให้ และจะเพิ่มการกำกับดูแลเพื่อให้แน่ใจว่าแพลตฟอร์มจะไม่ถ่ายโอนหนี้สินทางภาษีของตนเองไปให้แรงงานอิสระ นับตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2025 จีนได้กำหนดให้แพลตฟอร์มอีคอมเมิร์ซ วิดีโอสั้น และสื่อสังคมออนไลน์ ต้องรายงานรายได้ที่ผู้ใช้งาน รวมถึงพ่อค้าและผู้ทรงอิทธิพลทางอินเทอร์เน็ตได้รับ

นอกจากนี้ ทางการยังได้ตรวจสอบผู้มีรายได้สูงสุดในอุตสาหกรรม โดยระบุว่าในปี 2025 มีการตรวจสอบบุคคลที่มีรายได้และทรัพย์สินสูง 1,818 ราย รวมถึงคนดังและผู้ทรงอิทธิพลรายใหญ่ และสามารถกู้คืนภาษีได้ 1.52 พันล้านหยวน ซึ่งการบังคับใช้กฎหมายที่เข้มข้นขึ้นนี้เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่รัฐบาลท้องถิ่นหลายแห่งกำลังเผชิญกับ ปัญหาการขาดดุลงบประมาณ ท่ามกลางการลดลงอย่างมากของรายได้จากการขายที่ดิน

ที่มา: SCMP, 8/12/2025 

สหภาพแรงงานเคนยาเรียกร้องเนรเทศพลเมืองจีน หลังถูกกล่าวหาทำร้ายคนงานเคนยา

องค์กรกลางสหภาพแรงงานแห่งเคนยา (COTU) ได้เรียกร้องให้มีการเนรเทศพลเมืองจีนที่ปรากฏในวิดีโอซึ่งเป็นที่เผยแพร่และสร้างความไม่พอใจในวงกว้าง โดยมีการระบุว่าคนงานเคนยาถูกตบและเตะขณะพยายามป้องกันตัวเอง COTU เปิดเผยว่า พลเมืองจีนคนดังกล่าวเป็นผู้จัดการโรงงาน TCM Mabati และผู้ถูกทำร้ายทำงานภายใต้การดูแลของเขา

สหภาพแรงงานถือว่าเหตุการณ์นี้เป็นการละเมิดสิทธิและศักดิ์ศรีของคนงานอย่างร้ายแรง และย้ำว่าจะไม่อนุญาตให้คนงานเคนยาถูกทำร้ายโดยชาวต่างชาติ จึงเรียกร้องให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงมหาดไทยดำเนินการ เนรเทศ ผู้ก่อเหตุโดยทันที พร้อมทั้งกระตุ้นให้กระทรวงมหาดไทยประสานงานกับกระทรวงแรงงานฯ เพื่อเพิ่มความเข้มงวดในการกำกับดูแลและบังคับใช้กฎหมายต่อกิจการที่ดำเนินงานโดยชาวต่างชาติ

แม้ว่าสหภาพแรงงานจะเรียกร้องอย่างหนัก แต่มีรายงานว่าคนงานที่ถูกทำร้ายได้ออกมากล่าวในวิดีโอภายหลังเหตุการณ์ว่า เขาได้ให้อภัยผู้บังคับบัญชาแล้ว และยังต้องการทำงานที่เดิม โดยหวังว่าในครั้งหน้าหากมีปัญหาจะสามารถพูดคุยกันอย่างมีเหตุผลได้ เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นหลังจากที่ COTU เคยแสดงความกังวลในลักษณะเดียวกันและเรียกร้องให้เนรเทศนักลงทุนชาวจีนอีกรายในเขตแปรรูปเพื่อการส่งออก (EPZ) ซึ่งบังคับให้คนงานเคนยาร้องเพลงจีนและใช้ถ้อยคำรุนแรงกับเลขาธิการสหภาพแรงงานด้วย

ที่มา: Citizen Digital, 16/11/2025 

ฟิลิปปินส์เนรเทศแรงงานชาวจีนผิดกฎหมายกว่า 90 คน

สำนักงานตรวจคนเข้าเมืองของฟิลิปปินส์ประกาศเนรเทศแรงงานชาวจีน 91 คน ที่ถูกจับกุมในปฏิบัติการบุกตรวจค้นศูนย์ธุรกิจเกมออนไลน์ (POGO) และเหมืองแร่ที่ผิดกฎหมาย แรงงานกลุ่มนี้เดินทางออกจากท่าอากาศยานนานาชาตินินอย อากีโน ในกรุงมะนิลา เมื่อวันที่ 19 กันยายน 2025 ด้วยเที่ยวบินที่สถานทูตจีนเป็นผู้จัดเตรียม

ผู้บัญชาการสำนักงานตรวจคนเข้าเมืองฟิลิปปินส์ระบุว่า การเนรเทศครั้งนี้เป็นไปตามนโยบายที่มุ่งบังคับใช้กฎหมายตรวจคนเข้าเมืองอย่างเข้มงวดกับชาวต่างชาติที่กระทำผิดกฎหมายในประเทศ โดยแรงงานชุดนี้เป็นส่วนหนึ่งของผู้ที่ถูกควบคุมตัวจากการร่วมปฏิบัติการกับคณะกรรมาธิการต่อต้านองค์กรอาชญากรรมของประธานาธิบดีในพื้นที่ต่าง ๆ

อย่างไรก็ตาม ทางการฟิลิปปินส์ชี้แจงว่า ยังมีแรงงานชาวจีนอีกหลายคนที่ยังคงถูกควบคุมตัวอยู่เนื่องจากมีคดีความทางกฎหมายที่ต้องดำเนินการเพิ่มเติม ซึ่งการดำเนินการในครั้งนี้เป็นไปตามคำสั่งของประธานาธิบดีที่ต้องการยกระดับการปราบปรามการดำเนินกิจการเกมออนไลน์ที่ผิดกฎหมายในประเทศ

ที่มา: PNA, 19/9/2025 

สวิตเซอร์แลนด์ฟ้องผู้ต้องสงสัย 5 ราย คดีค้ามนุษย์เซ็กส์เวิร์คเกอร์ชาวจีน

ทางการสวิตเซอร์แลนด์ได้ยื่นฟ้องผู้ต้องสงสัย 5 ราย หลังจากการสืบสวนคดีค้ามนุษย์ที่เกี่ยวข้องกับเซ็กส์เวิร์คเกอร์ชาวจีนเป็นเวลา 3 ปี ซึ่งเป็นหนึ่งในคดีที่ใหญ่ที่สุดของประเทศ โดยสามารถระบุตัวเหยื่อได้มากถึง 146 ราย

คดีนี้เริ่มต้นขึ้นตั้งแต่ปี 2022 และพบว่าเหยื่อส่วนใหญ่เป็นผู้หญิงชาวจีนที่ถูกชักชวนให้มาทำงานเป็นเซ็กส์เวิร์คเกอร์ในสวิตเซอร์แลนด์ผ่านการพูดคุยออนไลน์ จากนั้นเมื่อเดินทางเข้าประเทศ ผู้ต้องสงสัยจะจัดหาที่พักและจัดการเรื่องการค้าประเวณีให้ โดยเหยื่อต้องมอบรายได้ให้ครึ่งหนึ่ง ทั้งนี้ยังมีการใช้เอกสารปลอมเพื่ออำนวยความสะดวกในการเดินทางไปทั่วยุโรป

ผู้ต้องสงสัย 5 คน ซึ่งเป็นชาย 3 คนและหญิง 2 คน ถูกตั้งข้อหาหลายกระทง รวมถึงการค้ามนุษย์ การค้าประเวณี และการฟอกเงิน นอกจากนี้ยังมีการเรียกเงินจากสวัสดิการของรัฐอย่างผิดกฎหมายด้วย

คดีนี้ทำให้เจ้าหน้าที่ฝ่ายตุลาการและนักการเมืองเรียกร้องให้มีการปรับปรุงกฎหมาย เพื่อให้การบังคับใช้กฎหมายมีประสิทธิภาพมากขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องของการแบ่งปันข้อมูลระหว่างเขตแดนซึ่งมักเป็นอุปสรรคสำคัญในการสืบสวนคดีที่ซับซ้อนเช่นนี้

ที่มา: swissinfo, 1/9/2025 

สถานทูตจีนในไนจีเรียให้คำมั่นสอบสวนข้อกล่าวหาแรงงานชาวไนจีเรียในสาธารณรัฐแอฟริกากลาง

สถานทูตจีนในไนจีเรียออกแถลงการณ์ว่าจะดำเนินการสอบสวนข้อกล่าวหาที่แรงงานชาวไนจีเรีย 12 คน ซึ่งเพิ่งได้รับการช่วยเหลือจากสาธารณรัฐแอฟริกากลาง (CAR) ได้กล่าวหาว่านายจ้างชาวจีนได้ล่วงละเมิดทางเพศและไม่จ่ายค่าจ้าง

หลังจากแรงงานชาวไนจีเรียที่ได้รับความช่วยเหลือเดินทางกลับถึงประเทศเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา พวกเขาได้เปิดเผยถึงประสบการณ์อันเลวร้ายที่ต้องเผชิญ ทั้งการถูกล่วงละเมิด การอดอยาก และการไม่ได้รับค่าจ้างเป็นเวลา 11 เดือนจากบริษัทเหมืองแร่ของจีน

สถานทูตจีนในไนจีเรียระบุว่า ทางการจีนให้ความสำคัญอย่างยิ่งกับเรื่องดังกล่าว และได้กำชับพลเมืองชาวจีนที่อาศัยอยู่ต่างประเทศให้ปฏิบัติตามกฎหมายและข้อบังคับของประเทศนั้น ๆ มาโดยตลอด พร้อมขอให้ทุกฝ่ายงดเว้นการเผยแพร่ข้อมูลในขณะที่กำลังดำเนินการสอบสวนอยู่

ขณะที่คณะกรรมาธิการชาวไนจีเรียในต่างแดน (NIDCOM) ซึ่งเป็นผู้รับตัวแรงงานที่กรุงอาบูจา ก็ให้คำมั่นว่าจะดำเนินการเพื่อเรียกร้องความยุติธรรมให้กับพวกเขาเช่นกัน

ที่มา: Arise News, 17/8/2025 

แรงงานทำงานกลางแจ้งในจีนเผชิญความเสี่ยงสูงจากคลื่นความร้อนรุนแรง

แรงงานกลางแจ้งหลายสิบล้านคนในจีน เช่น พนักงานส่งอาหาร ก่อสร้าง และสุขาภิบาล กำลังเผชิญความเสี่ยงจากคลื่นความร้อนสูง ซึ่งนำไปสู่ปัญหาสุขภาพร้ายแรง เช่น โรคลมแดด หัวใจวาย และโรคทางเดินหายใจ โดยปี 2023 ชั่วโมงทำงานที่เสียไปเพราะความร้อนพุ่งสูงขึ้น 24.1% เทียบเท่ารายได้ของคน 12.6 ล้านคน มีรายงานการเสียชีวิตของแรงงานจากโรคลมแดดอย่างสม่ำเสมอตั้งแต่ปี 2022

แม้รัฐบาลจีนจะมีมาตรการป้องกันลมแดดและเงินอุดหนุนความร้อนตั้งแต่ปี 2012 แต่การเข้าถึงสวัสดิการเหล่านี้ยังเป็นอุปสรรคสำหรับแรงงานจำนวนมาก โดยเฉพาะกลุ่มที่ทำงานอิสระหรือสัญญาจ้างย่อย นอกจากนี้ แรงงานจำนวนมากยังขาดความตระหนักถึงความเสี่ยงด้านสุขภาพจากความร้อนจัด และมักมองข้ามอาการป่วยเบื้องต้น

ผู้เชี่ยวชาญชี้ว่า ควรมีคำแนะนำที่ชัดเจนสำหรับแพลตฟอร์มการจ้างงาน ปรับปรุงระบบแจ้งเตือนสภาพอากาศให้ครอบคลุมปัจจัยต่างๆ มากขึ้น เช่น ความชื้นและทิศทางลม เพื่อให้แรงงานและนายจ้างสามารถรับมือกับความท้าทายจากสภาพอากาศที่รุนแรงได้อย่างมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น เพื่อปกป้องชีวิตและสุขภาพของแรงงานกลุ่มเปราะบางนี้

ที่มา: Dialogue Earth, 11/7/2025 

คนทำงานภาคผลิตเสื้อผ้าในจีนเดือดร้อนจากมาตรการภาษีสหรัฐฯ

China Labour Bulletin (CLB) สื่อที่ติดตามประเด็นแรงงานในประเทศจีน รายงานว่าจีนซึ่งเป็นผู้ผลิตเสื้อผ้าและสิ่งทอรายใหญ่ที่สุดของโลก กำลังเผชิญกับวิกฤตหนักจากมาตรการภาษีนำเข้าที่สหรัฐอเมริกาเพิ่มขึ้นในเดือน เม.ย. 2025 ทำให้คำสั่งซื้อหยุดชะงัก โรงงานเงียบเหงา และคนงานล้านคนต้องเดือดร้อน

จีนครองส่วนแบ่งการส่งออกเสื้อผ้าโลก 31.6% และสิ่งทอ 43% คิดเป็นมูลค่า 3 แสนล้านดอลลาร์ มีคนงาน 15 ล้านคน ส่วนใหญ่เป็นแรงงานหญิงต่างถิ่น ก่อนหน้านี้การส่งออกสิ่งทอของจีนลดลง 4.5% ในช่วงต้นปี และภาษีใหม่ยังซ้ำเติมปัญหานี้

ผู้ผลิตรายใหญ่ที่ย้ายฐานการผลิตไปประเทศอื่นก็ไม่รอดพ้น เพราะสหรัฐฯ เก็บภาษีประเทศที่จีนย้ายโรงงานไปด้วย เช่น เวียดนาม กัมพูชา บังกลาเทศ ทำให้หุ้นบริษัทสิ่งทอใหญ่ร่วงหนักสุดในรอบ 16 ปี

CLB ระบุว่าโรงงานขนาดเล็กได้รับผลกระทบรุนแรงทันที มีการปิดกิจการกะทันหัน ในเดือน เม.ย. พบการประท้วงหมู่ของคนงาน 5 ครั้ง และคาดว่าจะเพิ่มขึ้นในเดือนพฤษภาคม มีการร้องเรียนเรื่องการเลิกจ้างกะทันหันถึง 29 กรณีในระยะ 3 สัปดาห์ โรงงานที่เปิดมากว่า 20 ปีต้องปิดตัว คนงานนั่งรอไม่มีงานทำ โดยเฉพาะคนงานต่างถิ่นที่เดินทางมาหางานแต่โรงงานปิด ทำให้ไม่มีเงินแม้แต่จะซื้ออาหาร อยู่ต่อไม่ได้ กลับบ้านก็ไม่มีเงิน สะท้อนความเดือดร้อนอย่างหนัก

ที่น่าสังเกตคือคนงานเลือกที่จะเงียบแทนการประท้วงใหญ่ เพราะกลัวจะไม่มีงานทำเลย รัฐบาลท้องถิ่นก็พยายามไกล่เกลี่ยเพื่อรักษาเสถียรภาพ และนายจ้างหลายแห่งใช้วิธีพักงานชั่วคราวแทนการเลิกจ้าง ทำให้คนงานยังคงหวังว่าจะกลับมาทำงานได้อีก

CLB ยังชี้ว่าแบรนด์ระดับโลกที่ได้ประโยชน์จากระบบซัพพลายเชนของจีนมานาน ถึงเวลาต้องรับผิดชอบ แม้บางบริษัทประกาศนโยบายการถอนตัวอย่างมีความรับผิดชอบ แต่ในทางปฏิบัติยังมีช่องว่าง เช่น กรณีที่นายจ้างไม่จ่ายเงินประกันสังคมให้คนงาน

ที่มา: China Labour Bulletin, 9/5/2025 

จีนเผชิญแรงกดดันเศรษฐกิจจากภาษีสหรัฐที่กระทบการจ้างงาน

เศรษฐกิจจีนกำลังอยู่ภายใต้แรงกดดันจากนโยบายการค้าของโดนัลด์ ทรัมป์ โดยการเรียกเก็บภาษีนำเข้า 145% คุกคามการเข้าถึงตลาดสหรัฐฯ Goldman Sachs ประเมินว่าคนงานจีนถึง 20 ล้านคน หรือประมาณ 3% ของกำลังแรงงาน อาจได้รับผลกระทบจากการส่งออกไปสหรัฐฯ

ตลาดแรงงานจีนกำลังเผชิญการลดเงินเดือนและเลิกจ้างอย่างแพร่หลาย แม้เศรษฐกิจยังเติบโตเกิน 5% ในไตรมาสแรกของปี 2025 แต่ตัวชี้วัดการจ้างงานแสดงสัญญาณน่ากังวล ข้อมูลจาก QuantCube Technology แสดงตำแหน่งงานว่างลดลงเกือบ 30% เมื่อเทียบกับปีก่อน ขณะที่ดัชนีแผนการจ้างงานจาก Cheung Kong Graduate School of Business ลดลงสู่ระดับต่ำสุดในรอบหกเดือน

สถานการณ์นี้ส่งผลกระทบต่อแผนกระตุ้นการบริโภคของจีนท่ามกลางวิกฤตอสังหาริมทรัพย์ที่ยืดเยื้อ นักเศรษฐศาสตร์จาก Pantheon Macroeconomics ระบุว่าบริษัทต่างๆ ต้องการความแน่นอนทางเศรษฐกิจมากขึ้นก่อนเพิ่มการจ้างงาน แม้จีนจะตั้งเป้าสร้างงานในเขตเมืองกว่า 12 ล้านตำแหน่งในปี 2025

ที่มา: Yahoo Finance, 14/4/2025 

รู้หรือไม่ประเทศจีนมี 'วิชาแรงงาน' เป็นหลักสูตรการศึกษาภาคบังคับ

CRI สื่อของรัฐบาลจีนรายงานเมื่อช่วงเดือน มิ.ย. 2022 ว่าเมื่อเร็วๆ นี้เนื่องในโอกาสครบรอบ 100 ปีการก่อตั้งสันนิบาตเยาวชนคอมมิวนิสต์แห่งประเทศจีน นายสี จิ้นผิง เลขาธิการคณะกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์จีน ประธานาธิบดีจีนกล่าวปราศรัยสำคัญระบุว่า ช่วงวัยเยาว์หล่อเลี้ยงความหวังไร้ขีดจำกัด เยาวชนสร้างอนาคตที่สดใส ชนเผ่าหนึ่งมีเพียงฝากความหวังอันดีงามไว้กับคนรุ่นใหม่และคงรักษาจิตใจที่หนุ่มสาวไว้เท่านั้น จึงจะสามารถเจริญรุ่งเรืองสืบไปได้

ทั้งนี้ จีนให้ความสำคัญกับเด็กและเยาวชนเป็นอย่างยิ่ง

โดยเมื่อเร็วๆ นี้ กระทรวงศึกษาธิการจีนตีพิมพ์ “หลักสูตรการเรียนการสอนสำหรับการศึกษาภาคบังคับ” อย่างเป็นทางการ จัด “วิชาแรงงาน” เป็นการเฉพาะ และประกาศ “มาตรฐานวิชาแรงงานสำหรับการศึกษาภาคบังคับ (ปี 2022)” คือ สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-6 และนักเรียนในชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-3 คือ เด็กในช่วงการศึกษาภาคบังคับรวม 9 ปี ในช่วงวัยระหว่าง 6 ขวบถึง 15 ปี

ก่อนหน้านี้ จีนมีการเรียนการสอนเนื้อหาที่เกี่ยวกับวิชาแรงงานกันอยู่ก่อนแล้ว แต่ชั้นเรียนวิชาดังกล่าวมักถูกแทนที่ด้วยวิชาอื่นๆ หลักสูตรใหม่นี้จึงกำหนดให้มีการจัดตั้ง “วิชาแรงงาน” แยกออกจากวิชากิจกรรมโดยเฉพาะ

หลักสูตรฯ ใหม่ดังกล่าวระบุว่า เริ่มตั้งแต่เปิดภาคเรียนฤดูใบไม้ร่วงปี 2022 เป็นต้นไป   “วิชาแรงงาน” จะเป็นวิชาหนึ่งสำหรับเด็กนักเรียนประถม-ม.ต้น อย่างเป็นทางการ ซึ่งมีการแบ่งส่วนประเภทอย่างลงรายละเอียด เช่น

ในส่วนของการใช้แรงงานในชีวิตประจำวัน จะรวมถึงการทำความสะอาด การรักษาความสะอาด การจัดของ-การเก็บของ การปรุงอาหาร-การคำนึงถึงคุณค่าทางโภชนาการ การใช้เครื่องใช้ไม้สอยอุปกรณ์ในบ้าน-การซ่อมแซมเครื่องใช้อุปกรณ์ในบ้าน

ในส่วนของการใช้แรงงานในภาคการผลิต จะรวมถึงการใช้แรงงานในภาคการเกษตร การประดิษฐ์ตามกรรมวิธีดั้งเดิม การใช้แรงงานในภาคอุตสาหกรรม การสัมผัสและประยุกต์ใช้เทคโนโลยีใหม่ๆ เป็นต้น

ในส่วนของการใช้แรงงานในภาคบริการ จะรวมถึงการใช้แรงงานในภาคบริการสมัยใหม่ การใช้แรงงานเพื่อการกุศล และการบริการอาสาสมัคร

เฉพาะ 3 ส่วนดังกล่าวก็มีการใช้แรงงานกว่า 10 รายการ อย่างการทำอาหารนั้น นักเรียนต้องเรียนรู้วิธีการเลือกผัก การล้างผักและการปอกผลไม้ การต้ม (อย่างการต้มเกี๊ยว) การนึ่ง (อย่างการนึ่งบ๊ะจ่าง) การปรุงอาหาร 3-4 เมนู ฯลฯ

ทั้งนี้ในภาพรวมแล้ว การจัดหลักสูตร “วิชาแรงงาน” สั่งสอนเด็กให้รักแรงงานประเภทต่างๆ ถือเป็นการเพิ่มทักษะขั้นฐานในการดำรงชีวิต มีส่วนสร้างเสริมจริยศึกษา พุทธิศึกษา พลศึกษา และสุนทรียศึกษา ช่วยให้เด็กมีคุณภาพและความสมบูรณ์มากขึ้น เมื่อเติบโตเป็นผู้ใหญ่แล้วก็จะเป็นคนมีคุณภาพและความสมบูรณ์มากขึ้นอย่างต่อเนื่อง ช่วยสร้างบ้านเมืองให้เจริญรุ่งเรืองยิ่งๆ ขึ้น

ที่มา: CRI, 6/6/2022 

ปี 2019 พนักงานแพลตฟอร์มส่งอาหารในจีนประท้วงอย่างน้อย 45 ครั้ง

ข้อมูลจากแผนที่แสดงการประท้วงของแรงงานในจีน โดย China Labour Bulletin พบว่าในปี 2019 พนักงานแพลตฟอร์มส่งอาหารในจีนประท้วงอย่างน้อย 45 ครั้ง ทั้งที่ในปี 2018 พนักงานแพลตฟอร์มส่งอาหารในจีนประท้วงเพียง 10 ครั้งเท่านั้น

ในช่วงต้นเดือน ก.ย. 2020 แพลตฟอร์มส่งอาหารหลักของจีน 2 แพลตฟอร์ม คือ Meituan และ Ele.me ถูกแฉในนิตยสาร People (人物) เกี่ยวกับสภาพการทำงานที่เข้มข้น ซึ่งทำให้พนักงานในอุตสาหกรรมต้องทนทุกข์ทรมานในแต่ละวัน

บทความในนิตยสาร People เปิดเผยรายละเอียดว่าพนักงานส่งอาหาร ต้องกลายเป็นทาสของอัลกอริทึม โดยมีโอกาสเพียงเล็กน้อยหรือไม่มีเลยที่จะบรรลุเป้าหมายที่แพลตฟอร์มกำหนด สิ่งนี้ทำให้ผู้ขับขี่ต้องรับความเสี่ยงอย่างมากในการเอาชนะสภาพการจราจรและข้อพิพาทกับทั้งร้านอาหารและลูกค้า

ปัญหาเหล่านี้ทวีความรุนแรงยิ่งขึ้น จากการแข่งขันที่รุนแรงระหว่าง Meituan และ Ele.me ในการตัดราคาเพื่อครอบงำตลาด ซึ่งเริ่มต้นอย่างจริงจังในปี 2017 เพื่อแข่งขันกันดึงดูดลูกค้ามากขึ้น แพลตฟอร์มเพิ่มการใช้จ่ายด้านอื่น แต่กลับไปลดค่าตอบแทนพนักงานแพลตฟอร์มส่งอาหารแทน และเพิ่มค่าปรับหากพวกเขาส่งอาหารล่าช้า

พนักงานแพลตฟอร์มส่งอาหารรายหนึ่งระบุกับสื่อ Southern Metropolis Daily ว่าการให้เวลาจัดส่งเพิ่มอีก 5-10 นาทีนั้นไม่เป็นประโยชน์มากนัก หากร้านอาหารปรุงอาหารได้ช้าและทำให้คนขับรอ ส่วนร้านอาหารซึ่งสูญเสียผลกำไรให้กับอุตสาหกรรมขณะนี้มีเวลาเพียง 10 นาทีในการปรุงอาหารต่อ 1 คำสั่งซื้อ ซึ่งได้สร้างแรงกดดันอย่างรุนแรงต่อทั้งร้านอาหารและพนักงานแพลตฟอร์มส่งอาหาร 

"อาคารสำนักงานบางแห่งไม่อนุญาตให้ขึ้นไปส่งอาหารให้ลูกค้าได้ ดังนั้นคุณต้องโทรหาลูกค้าให้ลงมารับ ถ้าลูกค้าใช้เวลา 20 นาที การส่งครั้งนี้ก็จะล่าช้า" พนักงานแพลตฟอร์มส่งอาหารรายหนึ่งระบุ CCTV Finance

นอกจากนี้การปรับลดค่าจัดส่งโดยพลการของแพลตฟอร์มยังเป็นปัญหาหลักที่พนักงานแพลตฟอร์มส่งอาหารต้องเผชิญ ตัวอย่างเช่นในปักกิ่ง พนักงานแพลตฟอร์มส่งอาหารเคยมีรายได้มากกว่า 8 หยวนสำหรับการส่งอาหารในรัศมี 3 กิโลเมตร แต่ตอนนี้เงินจำนวนนั้นลดลงเหลือเพียง 5 หยวน ซึ่งหมายความว่าพนักงานแพลตฟอร์มส่งอาหารต้องรับคำสั่งซื้อมากขึ้นเพื่อให้ได้รับเงินเท่าเดิม ทำให้เสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตุมากขึ้น

แพลตฟอร์มต่าง ๆ กล่าวว่าโครงสร้างการกำหนดราคาของพวกเขาถูกกำหนดโดยอัลกอริทึม แต่ประเด็นสำคัญคืออัลกอริทึมนั้นกลายเป็นศัตรูกับพนักงานแพลตฟอร์มส่งอาหาร และพวกก็ไม่ได้รับการอธิบายว่ามันทำงานอย่างไร

China Labour Bulletin แนะนำว่าวิธีการเดียวที่จะทำให้พนักงานแพลตฟอร์มส่งอาหารได้รับรู้ว่าระบบทำงานอย่างไรคือการจัดตั้งสหภาพแรงงาน ทั้งนี้สหพันธ์สหภาพแรงงานจีน (ACFTU) ก็ได้รวมเอาอาชีพพนักงานส่งอาหารไว้ในรายชื่อกลุ่มหลัก 8 กลุ่ม อย่างไรก็ตามก่อนหน้านี้ ACFTU ได้ช่วยเหลือสมาชิกใหม่เพียงเล็กน้อยเช่น อบรมทักษะทางกฎหมายและความปลอดภัยในการทำงาน แต่ยังไม่ได้ทำอะไรเพื่อท้าทายการผูกขาดอำนาจของบริษัท แพลตฟอร์มส่งอาหาร

และตั้งแต่แรงกดดันต่อ ACFTU ที่เพิ่มมากขึ้น เพื่อดำเนินการช่วยเหลือแรงงาน Jia Xijin รองผู้อำนวยการสถาบันองค์กรสวัสดิการสาธารณะและธรรมาภิบาลสังคมของมหาวิทยาลัย Tsinghua ระบุกับ CCTV ว่าพนักงานแพลตฟอร์มส่งอาหาร ควรจัดตั้งองค์กรร่วมกัน เพื่อส่งเสียงและปกป้องสิทธิทางกฎหมายของพวกเขา

ทั้งนี้มีพนักงานแพลตฟอร์มส่งอาหารได้โพสต์วิดีโอความยาว 8 นาที ให้ความหวังว่า ACFTU จะเป็นผู้นำในการจัดตั้งองค์กรสหภาพแรงงานที่สามารถเจรจากับแพลตฟอร์มต่าง ๆ ได้ และให้หน่วยงานรัฐบาลท้องถิ่นกำหนดมาตรฐานสำหรับอุตสาหกรรมนี้ แทนที่จะใช้ข้อบังคับตามอำเภอใจจากบริษัทเอกชนอย่าง Meituan และ Ele.me เช่นในปัจจุบัน

____

ที่มา: Food delivery workers need a trade union to push for real change (China Labour Bulletin, 22/9/2020)

เผยแพร่ครั้งแรกในเว็บไซต์ประชาไท